Birçok Şey Nasıl Yazılır? TDK Bizi Nereye Götürüyor?
İzmir’de bir kafenin köşesinde, arkadaşlarımın sohbetine dalmışken birden aklıma geldi: “Birçok şey nasıl yazılır?” Evet, oldukça tuhaf bir soru olabilir ama öyle bir an geldi ki, kelimelerin nasıl yazıldığını düşünmeden edemedim. “Birçok şey”… Hani, Türkçede gerçekten o kadar çok belirsizlik var ki, bazen doğru yazılışı bulmak bir arayışa dönüşüyor. TDK, bizim bu yolculuğumuza rehberlik ediyor, ama kimseye söylemeyin, ben hala bazen “bayağı” yerine “bayaa” yazıyorum ve öylece gönderiyorum.
“Birçok” ve “Birçok Şey”… Hangisi Daha Güzel?
O an, gözüm kafedeki menüye kaydı. Menüde yazan “Birçok seçenek var” yazısını gördüm. Gözlerim bir an büyüdü, “Birçok” demek ne kadar güçlü bir kelime değil mi? Hani, hem çok şey ifade eder hem de ne olduğu belli değildir. Bir bakıyorsun, TDK “birçok” derken, sen hala o “birçok şey”i yazarken kayboluyorsun. Gerçekten birçok şey, bazı kelimeler için o kadar kafa karıştırıcı olabilir ki, yazarken içimden “Nereye gidiyoruz, Türkçemiz?” diye bağırmak geliyor.
Hemen aklıma bir arkadaşım geldi. Geçen hafta “bunu yapmamız lazım, çünkü bu çok önemli bir şey” demişti. Yani, gerçekten ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalışıyordu ama “çok şey” demek yerine, o kadar fazla “şey” vardı ki… Ama sonra fark ettim ki, bizim dilimizde bu kadar çok şey, o kadar çok “şey”le karışıyor ki, bir noktada gerçekten ne yazıldığını unutuyorum. Hangi “şey” doğru, hangisi yanlış? Hani biz bunu öğrendik, değil mi? “Birçok şey” ve “birçok şeyin” farklı anlamları var, değil mi?
TDK’ye Hızlı Bir Yolculuk: Yazım Hataları Mı, Yoksa Kafamızın Karışması Mı?
Birçoğumuz, her gün yazı yazarken bazı kelimelerin doğru yazılışını unutuyoruz. TDK, bu konuda bizlere yardımcı olmak için sürekli çalışıyor. Ama bazen ben bile, bir kelimenin doğru yazılışını öğrenmek için o kadar çok araştırma yapıyorum ki, sonunda “Bu kadar da takıntılı olmamalıyım” diyorum. Bir kelimeyi doğru yazmak, bazen hayatı doğru anlamak gibi bir şey oluyor. “Buna dikkat et, yanlış yazarsan sıkıntı olur” diyen bir ses sürekli kafamda yankı yapıyor. Ama sonra şüpheye düşüyorum: “Birçok şey nasıl yazılır?” Ah, evet, “birçok” ayrı yazılır, “birçok şey” de… Bunu nereden öğrendim? Tabii ki TDK’dan.
Bir yanda da bu yazım hatalarını düzeltmek için geçirdiğim saatleri düşününce, “Yazım hatalarım bana geri dönmesin diye, ben de geri dönüp her seferinde doğruyu öğreneyim” diye kendi kendime esprili bir şekilde söyleniyorum. Ama gerçek şu ki, bu yazım hataları çok sık oluyor. Mesela, “bayağı”yı yazarken fark ettim ki, bu kelimenin bazen nasıl yazılacağını çözemedim. Tabii ki TDK, “bayağı”yı “bayaa” diye yazma konusunda kesin bir tavır koyuyor, ama içimdeki isyan duygusu… O kadar derin ki!
Kelimelerin Geleceği: Birçok Şeyin Anlamı
İşin içine girdikçe, kelimelerin ne kadar önemli olduğu konusunda biraz daha fazla düşünüyorum. Bazen gerçekten kendimi, “Birçok şey nasıl yazılır?” sorusuyla o kadar kaybolmuş hissediyorum ki, sonrasında gerçekten bir şey yazmaya başladığımda “Bu ne zaman doğru yazıldı?” diye şaşırıyorum. Hani, yazarken bazen her şeyi unuturuz ya, işte o anlar… Ne kadar zor, değil mi? Yani, “birçok” ve “birçok şey” arasındaki farkı bilmekle “şey” kelimesinin doğru kullanımı arasında kaybolmak gibi. İkisi de oldukça önemli ama bir o kadar da karmaşık.
Sonra bir akşam, “Hadi, doğru yazalım” dedim. O günlerde birkaç arkadaşım, yazdığı şeyleri “tamam, yazım yanlışları var ama önemli olan mesaj” diyerek geçiştiriyordu. Ama ben, içimden “Gerçekten de yazım yanlışları var, değil mi? TDK ne diyor?” diye sorguluyordum. Sonuçta, bir şeyin yazım hatasını düzeltmek, aynı zamanda o şeyi doğru anlamak demekti. O yüzden TDK, sadece doğru yazım değil, aslında bizim dilimizi doğru kullanmamızı sağlayan bir rehber. Ama bazen biz buna yeterince dikkat etmiyoruz. Gerçekten dikkat etmek gerekiyor, değil mi?
Birçok Şey, Birçok Hata… Ve Sonuç
İzmir’in sıcağında, öğle saatlerinde dışarıda yürürken, gözlerim birden yine menüye kaydı. “Birçok seçenek var” yazıyordu. “Birçok” gerçekten… Bazen düşünürken bulduğum bir şey, aslında bana kelimeleri doğru kullanmak için iyi bir ders veriyordu. Çünkü yazarken, bir şeyin doğru yazımı, bazen o şeyin anlamını da değiştiriyor. Örneğin, “bayağı” yerine “bayaa” yazmak, yazının içindeki ruhu değiştirebilir. “Birçok şey” yazarken, kelimelerin anlamını gözden geçirmek, doğru anlamı çıkarmak lazım. Çünkü doğru yazım, her zaman doğru anlamı bulmamıza da yardımcı oluyor.
Bugün o kadar çok yazım hatası yapıyoruz ki, bazen kelimelerin doğru yazılışını öğrenmek bile bir görev haline geliyor. Ama TDK, o kadar yardımcı ki, biraz araştırma yaparak bu yanlışları düzeltebilirsiniz. Öylece, bir yazıyı doğru yazarken, anlamını da doğru yansıtmış oluyorsunuz. Bazen şüpheye düşsek de, yazım hataları sadece geçici. Birkaç doğru tıklama ve birkaç doğru araştırma, bizi kelimelerle daha uyumlu kılacak. Yani, her şeyin bir yolu var ve bu yol TDK ile ilerlemek çok kolay!